Hội nghị đề xuất giải pháp chuyển đổi số, số hóa 3D hiện vật và xây dựng hệ thống tham quan ảo cho Bảo tàng Hùng Vương tỉnh Phú Thọ và Khu Di tích lịch sử Đền Hùng.

Hôm nay, ngày 6/3/2026, Ban chủ nhiệm thực hiện dự án KH&CN cấp tỉnh Phú Thọ đã phối hợp với Viện Đổi mới sáng tạo và Chuyển giao công nghệ thuộc Trường Đại học Công nghệ Thông tin và Truyền thông tổ chức Hội nghị đề xuất giải pháp chuyển đổi số, số hóa 3D hiện vật và xây dựng hệ thống tham quan ảo cho Bảo tàng Hùng Vương tỉnh Phú Thọ và Khu Di tích lịch sử Đền Hùng.

Bảo tàng Hùng Vương tỉnh Phú Thọ và Khu Di tích lịch sử Đền Hùng là hai thiết chế văn hóa – lịch sử có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với việc bảo tồn và phát huy giá trị truyền thống của dân tộc Việt Nam. Bảo tàng Hùng Vương là nơi lưu giữ, trưng bày nhiều hiện vật, tư liệu quý phản ánh quá trình hình thành và phát triển của vùng đất Phú Thọ – quê hương của các Vua Hùng. Trong khi đó, Khu Di tích lịch sử Đền Hùng là không gian linh thiêng gắn với tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương, thể hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” của dân tộc Việt Nam. Hai địa điểm này không chỉ có giá trị về mặt lịch sử, văn hóa và tâm linh mà còn đóng vai trò quan trọng trong giáo dục truyền thống, nghiên cứu khoa học và phát triển du lịch văn hóa. Việc bảo tồn, số hóa và phát huy giá trị của hai địa danh này góp phần lan tỏa những giá trị văn hóa cội nguồn đến đông đảo nhân dân và du khách trong và ngoài nước.

Trong bối cảnh chuyển đổi số đang trở thành xu thế tất yếu trong nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội, việc ứng dụng công nghệ số, công nghệ 4.0 (VR, AR, AI…) vào bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa ngày càng được quan tâm. Các bảo tàng và di tích lịch sử không chỉ là nơi lưu giữ các hiện vật quý giá mà còn đóng vai trò quan trọng trong giáo dục lịch sử, truyền thống và quảng bá hình ảnh văn hóa của địa phương. Việc áp dụng các công nghệ hiện đại như số hóa 3D, xây dựng hệ thống tham quan ảo và cơ sở dữ liệu số được xem là giải pháp hiệu quả nhằm nâng cao khả năng tiếp cận di sản cho cộng đồng.

Nhằm đề xuất các giải pháp ứng dụng công nghệ số trong bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa, Viện Đổi mới sáng tạo và Chuyển giao công nghệ thuộc Trường Đại học Công nghệ Thông tin và Truyền thông đã tổ chức Hội nghị trao đổi và đề xuất giải pháp chuyển đổi số, số hóa 3D hiện vật và xây dựng hệ thống tham quan ảo cho Bảo tàng Hùng Vương và Khu Di tích lịch sử Đền Hùng. Hội nghị thu hút sự tham gia của khoảng 20 nhà khoa học, chuyên gia công nghệ, giảng viên, sinh viên và nhóm thực hiện dự án nhằm trao đổi học thuật và đề xuất các giải pháp công nghệ phục vụ công tác bảo tồn di sản.

Khai mạc hội nghị và định hướng nghiên cứu:

Phát biểu khai mạc hội nghị, PGS. TS Nguyễn Văn Huân – Chủ trì hội nghị, Viện trưởng Viện Đổi mới sáng tạo và Chuyển giao công nghệ – đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc ứng dụng khoa học công nghệ, đặc biệt là công nghệ số trong bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa. Theo PGS. TS Nguyễn Văn Huân, việc xây dựng hệ thống số hóa 3D hiện vật và tham quan ảo không chỉ giúp lưu trữ dữ liệu hiện vật một cách bền vững mà còn tạo ra những phương thức mới để quảng bá di sản văn hóa tới cộng đồng.

Ông cũng cho rằng việc triển khai dự án tại Bảo tàng Hùng Vương và Khu Di tích lịch sử Đền Hùng sẽ góp phần quan trọng trong việc thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa, đồng thời tạo nền tảng cho việc xây dựng bảo tàng số và hệ sinh thái di sản số trong tương lai.

Chương trình báo cáo khoa học tại hội nghị

Trong khuôn khổ hội nghị, các nhà khoa học và nhóm nghiên cứu dự án đã trình bày nhiều báo cáo chuyên đề liên quan đến việc ứng dụng công nghệ số trong bảo tồn di sản văn hóa.

Báo cáo 1: Quá trình chuyển đổi số hiện vật sang mô hình 3D

Báo cáo đầu tiên do ThS. Đỗ Thị Chi trình bày, tập trung giới thiệu khái quát về quy trình số hóa hiện vật sang mô hình 3D. Báo cáo đã làm rõ các bước kỹ thuật trong quá trình số hóa, bao gồm khảo sát hiện vật, chụp ảnh đa góc độ, xử lý dữ liệu hình ảnh, tái dựng mô hình 3D và tối ưu hóa dữ liệu.

Theo báo cáo, việc số hóa 3D cho phép tái hiện hình dạng và cấu trúc của hiện vật với độ chính xác cao, giúp lưu trữ thông tin hiện vật một cách khoa học và lâu dài. Các mô hình 3D sau khi được hoàn thiện có thể được sử dụng trong nhiều mục đích khác nhau như nghiên cứu khoa học, giáo dục và truyền thông di sản.

Báo cáo 2: Phủ vật liệu và xây dựng không gian bảo tàng số

Tiếp theo chương trình là báo cáo của ThS. Mã Văn Thu, tập trung vào nội dung phủ vật liệu (texture) lên bề mặt mô hình hiện vật và xây dựng không gian mô phỏng của bảo tàng và di tích.

Báo cáo đã trình bày các phương pháp xử lý bề mặt mô hình nhằm đảm bảo màu sắc, hoa văn và đặc điểm của hiện vật được tái hiện một cách chân thực. Đồng thời, nhóm nghiên cứu cũng giới thiệu quá trình xây dựng không gian mô phỏng của bảo tàng và khu di tích, trong đó các mô hình 3D hiện vật được bố trí trong môi trường trưng bày số.

Việc xây dựng không gian số này giúp người dùng có thể trải nghiệm tham quan trực tuyến, quan sát các hiện vật từ nhiều góc độ khác nhau và tìm hiểu thông tin một cách trực quan.

Báo cáo 3: Xây dựng hệ thống tham quan bảo tàng ảo

Báo cáo thứ ba do ThS. Lê Sơn Thái trình bày với chủ đề xây dựng hệ thống tham quan bảo tàng ảo. Nội dung báo cáo tập trung vào việc phát triển nền tảng phần mềm cho phép người dùng trải nghiệm tham quan bảo tàng thông qua môi trường trực tuyến.

Theo đó, hệ thống tham quan ảo sẽ cho phép người dùng:

• Khám phá không gian trưng bày của bảo tàng và khu di tích.
• Quan sát mô hình 3D hiện vật từ nhiều góc độ khác nhau.
• Tra cứu thông tin chi tiết về từng hiện vật.
• Tương tác với các điểm thông tin trong không gian tham quan.

Hệ thống này dự kiến được triển khai trên nền tảng web, cho phép người dùng truy cập thông qua máy tính hoặc thiết bị di động.

Trao đổi khoa học và đóng góp ý kiến

Sau phần trình bày các báo cáo chuyên đề, hội nghị đã dành thời gian để các đại biểu thảo luận và đóng góp ý kiến cho dự án. Nhiều ý kiến của các nhà khoa học và chuyên gia đã tập trung vào các nội dung như:

• Chuẩn hóa quy trình số hóa hiện vật.
• Tối ưu hóa dữ liệu mô hình 3D để đảm bảo hiệu suất hệ thống.
• Xây dựng cơ sở dữ liệu hiện vật có khả năng mở rộng.
• Kết nối hệ thống tham quan ảo với các nền tảng du lịch số và truyền thông.

Đặc biệt, hội nghị có sự tham dự của TS. Vũ Đức Thái – nguyên Phó Hiệu trưởng nhà trường, cùng nhiều nhà khoa học, chuyên gia và giảng viên. Các ý kiến trao đổi đã góp phần hoàn thiện định hướng triển khai dự án và mở ra nhiều hướng nghiên cứu mới trong lĩnh vực số hóa di sản.

Các đại biểu, nhà khoa học trao đổi và chụp ảnh lưu niệm tại hội nghị

Ý nghĩa của hội nghị

Hội nghị do Viện Đổi mới sáng tạo và Chuyển giao công nghệ thuộc Trường Đại học Công nghệ Thông tin và Truyền thông tổ chức đã tạo ra diễn đàn trao đổi học thuật quan trọng giữa các nhà khoa học, chuyên gia công nghệ và nhóm nghiên cứu dự án.

Những ý kiến đóng góp tại hội nghị không chỉ giúp hoàn thiện giải pháp công nghệ cho việc số hóa 3D hiện vật và xây dựng hệ thống tham quan ảo mà còn góp phần thúc đẩy quá trình chuyển đổi số trong lĩnh vực bảo tồn di sản văn hóa.

Việc triển khai các giải pháp công nghệ này tại Bảo tàng Hùng Vương và Khu Di tích lịch sử Đền Hùng được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý hiện vật, đồng thời tạo ra những trải nghiệm mới mẻ cho người dân và du khách khi tìm hiểu về lịch sử và văn hóa vùng đất Tổ.

Một số hình ảnh liên quan tới phần mềm Tham quan ảo Bảo tàng Hùng Vương tỉnh Phú Thọ và Khu Di tích lịch sử Đền Hùng:

Hình ảnh Bảo tàng Hùng Vương tỉnh Phú Thọ

Hình ảnh Bảo tàng Hùng Vương thuộc Khu Di tích lịch sử Đền Hùng